Thưa quý độc giả,

Giải Nobel Hòa Bình năm nay đã gây sôi nổi dư luận thế giới ngay từ khi tên người đoạt giải được công bố.

Ba ngày trước lễ trao giải diễn ra tại Oslo, tờ báo lớn và uy tín hàng đầu là Wall Street Journal đã có đề nghị, điều mà Tổng thống Obama nên làm, như là cơ hội sử dụng quyền lực mềm để thăng tiến tự do dân chủ và nhân quyền trên thế giới.

Xin mời quý độc giả đọc bài “Cơ hội Nobel thứ nhì của Obama” của nhà báo nổi tiếng William McGurn, do Đinh Tứ Thức chuyển ngữ.

 
Tuần này, chúng tôi xin ghi công, nơi thường không được kể công, là bà Nancy Pelosi và Ủy ban Giải Nobel.

Mặc cho sự phách lối của Trung Quốc, Ủy ban vẫn tiến hành tổ chức lễ trao giải thưởng vào Thứ Sáu ngày 10/12/2010, vinh danh người được giải hòa bình năm nay – nhà dân chủ đang bị cầm tù Lưu Hiểu Ba. Và bà Chủ tịch Hạ viện Pelosi muốn hiện diện tại đó.

Bà đã có quyết định đúng. Sự hiện diện của bà Pelosi, sẽ nêu rõ một trong những cơ hội quyền lực mềm, thường bị Tổng thống Obama bỏ qua là: trực tiếp gặp các nhà bất đồng chính kiến hay thân nhân hoặc những người cưu mang họ.

Trong chuyện gặp gỡ riêng tư, phải nói tới George W. Bush, như biểu tượng hỗn hợp của chàng cao bồi trong tiệm bán đồ sứ. Ông ấy là một nhà quyền lực cứng, từng kéo quân vào Iraq và Afghnistan. Tiếc thay, những biếm họa đã làm cho báo chí không nhìn thấy khía cạnh khác của ông Bush, cũng vô cùng quan trọng cho công trình phát triển tự do của ông, là: gặp riêng các nhà hoạt động tôn giáo và dân quyền.

Những cuộc tiếp xúc này, bao gồm từ âm thầm gặp nhau tại khu gia cư ở Bạch Ốc, đến những buổi xuất hiện được nhiều chú ý, như hội nghị các nhà bất đồng chính kiến tại Prague, do nhà đối kháng Soviet Natan Sharansky tổ chức.

Nhiều người theo khuynh hướng thực tế đã bác bỏ những cuộc gặp mặt, hay xuất hiện này như là việc làm lấy lệ. Đây đúng là sự hẹp hòi của chủ nghĩa thực tế.

Tại sao? Bởi vì giữa những thỏa hiệp cần thiết của bất cứ chính sách ngoại giao nào, những cuộc gặp gỡ như vậy lưu ý thế giới rằng, Hoa Kỳ không phải là kẻ trung lập trong trận chiến giữa tự do và bạo tàn.

Đó cũng là lý do tại sao bạo quyền ghét bỏ những cuộc gặp gỡ như vậy. Ngay cả khi không có diễn từ hùng hồn lên án kèm theo, một cuộc gặp gỡ giản dị giữa một tổng thống Hoa Kỳ và một nhà bất đồng chánh kiến, nêu ra trước thế giới sự cách biệt về đạo đức giữa những người đang tàn tạ trong phòng giam vì công nghiệp của họ cho tự do, và những kẻ đã bắt họ vào tù.

Những cuộc gặp gỡ như vậy khiến bọn chuyên quyền phải lưu ý: Anh không quyết định được Tổng thống Hoa Kỳ gặp người nào, hay khi nào gặp họ. Đó là bài học chính quyền Obama đã có thể dùng được, vào tháng hai vừa qua, khi cho thế giới nhìn thấy hình ảnh Đức Đạt Lai Lạt Ma đi qua các thùng rác trên lối ra từ Bạch Ốc.

Với tư cách là người đã từng gần gũi những thảo luận kiểu này trong thời gian làm việc tại Bạch Ốc, tôi thừa nhận rằng không phải dễ dàng cho một Tổng thống gặp một nhà bất đồng chính kiến.

Tất cả những thế lực định chế đều chống lại: các đại sứ sẽ bị triệu tới bộ ngoại giao; các nhà ngoại giao đang thương lượng về một hiệp ước hay thỏa hiệp quan trọng; các viên chức thân cận đơn giản không thấy tại sao phải dùng thì giờ của Tổng thống để gặp một vài người lạ, họ chẳng hề bao giờ nghe tên.

Thí dụ, vào thời làm việc ở đó, tôi đã đề nghị Tổng thống Bush gặp riêng Đức Hồng Y Joseph Zen, có lẽ là khuôn mặt công, được kính trọng nhất tại Hồng Kông. Ngay lập tức đã gặp nhiều chống đối và chướng ngại. Nhưng cuối cùng, chuyện này đã thành nhờ Tổng thống Bush muốn gặp.

Ít nhất trong đoản kỳ, có thể cuộc gặp gỡ đó đã gây khó khăn trong một vài việc làm với Trung Quốc. Nhưng mà, sự nhút nhát của Tổng thống cũng có giá riêng của nó, điều mà các nhà bất đồng chính kiến đã biết rõ qua kinh nghiệm cay đắng.

Nguyễn Đan Quế, một bác sĩ đã trải qua nhiều năm trong tù tại Việt Nam, nói như thế này: “Khi các nhà độc tài thấy chính quyền Hoa Kỳ thỏa hiệp tiếng nói của mình trên những giá trị phổ quát, thì thông điệp mà họ nhận được, là họ không cần phải sợ khi họ lạm dụng nhân quyền hay tước đoạt tự do dân chủ của người dân để họ tiếp tục cầm quyền”.

Về trường kỳ, một Bạch Ốc thân-bất-đồng chính kiến sẽ tăng thêm ảnh hưởng, nhất là tại những nơi sự chọn lựa của Hoa Kỳ rất giới hạn. Như ông Sharansky đã viết, “Gặp nhà lãnh đạo của thế giới tự do biến đổi nhà bất đồng chính kiến trong mắt người dân của mình từ một Don Quixote lẻ loi thành một nhân vật có thể trình bày sự thật về sự khốn khổ của họ, trước thế giới bên ngoài và gây ảnh hưởng cho thế giới trong việc có hành động để đáp ứng”.

Có thể nói thế này: Khi ngồi sau bàn giấy tại Phòng Bầu Dục, ông muốn khuyến khích ai: Những Sharansky, những Quế và những Lưu – hay những người bỏ tù họ?

Về ông Lưu, người phát ngôn của chính quyền đã nhắc tôi rằng, Tổng thống Obama “là nhà lãnh đạo thế giới duy nhất đã đưa ra lời tuyên bố khi giải thưởng được loan báo để chúc mừng ông Lưu và kêu gọi thả ông.” Ông đặc biệt nói tới một buổi gặp gỡ các sinh viên tại Trung Quốc, ngoài những diễn văn và ghé thăm với các nhà hoạt động khác. Trong lời giỡn hứa hẹn, ông nói “Chúng tôi sẽ không cho biết trước những gì [Tổng thống Obama] sẽ làm trong ngày trao giải [cho ông Lưu].”

Tất cả những chuyện này đều tốt. Nhưng có vẻ như ông Obama vẫn thích hơn việc đọc những bài diễn văn hướng tới “văn hóa” rộng lớn – kiều như “nhân dân thế giới” (tại Berlin), hay “thế giới Hồi giáo” (tại Cairo), và đại khái như vậy. Trong những diễn từ lớn, sự can đảm của các cá nhân có thể bị mất.

Vào thứ sáu ngày 10/12/2010, ông Lưu sẽ không thể có mặt để nhận Giải Nobel, vì Trung Quốc không cho ông ra khỏi nhà tù. Thật là một cơ hội ngàn vàng để Tổng thống Obama lên tiếng cho người bạn cùng là khôi nguyên.

Và có thể khích lệ tất cả những người bạn thực sự của Hoa kỳ bằng cách mời một vài nhà dân chủ Trung Quốc tới Bạch Ốc dùng trà.

______________

Obama's Second Nobel Opportunity - The Wall Street Journal , Dec. 07/2010

Meeting Chinese dissidents Friday would put Beijing on notice.

This week let us give credit where credit is not normally due: to Nancy Pelosi and the Nobel Prize Committee. On Friday, in the face of Chinese bullying, the committee will proceed with its ceremony honoring this year's peace prize recipient—the imprisoned democrat Liu Xiaobo. And Speaker Pelosi wants to be there.

Good for her. Mrs. Pelosi's presence would highlight one of the most ignored soft-power opportunities for President Obama: face-to-face meetings with dissidents or their relatives and surrogates.

Among the cocktail circuit, George W. Bush was, to mix metaphors, the cowboy in the china shop. He was the hard-power guy, invading Iraq and Afghanistan. The caricatures, alas, blinded the press from another side Mr. Bush deemed just as crucial for his freedom agenda: personal meetings with religious and civil activists.

These meetings ranged from quiet get-togethers in the White House residence to high-profile appearances such as the conference of dissidents held in Prague and organized by former Soviet refusenik Natan Sharansky. Many in the realist camp dismiss such meetings and events as feel-good exercises. That is a remarkably narrow understanding of realism.

Why? Because amid the necessary compromises of any foreign policy, such meetings remind the world that America is not neutral in the battle between freedom and tyranny. That's also why oppressors loathe them: Even when unaccompanied by harsh rhetoric, a simple meeting between an American president and a dissident exposes before the world the moral gap between those rotting away in jail cells for their work for freedom and those who have put them there.

Such encounters put tinpots on notice: You do not decide whom the president of the United States meets, or when he meets them. That's a lesson the Obama administration could have used back in February, when it gave the world the image of the Dalai Lama exiting out past White House garbage bins.

As someone privy to these kinds of discussions during my own time at the White House, I'll admit that it's not easy for a president to meet with a dissident. All the institutional forces are against it: the ambassadors who will be called onto the carpet by the foreign ministries; the diplomats negotiating some important treaty or agreement; the staffers who simply don't see why presidential time should be spent on some foreigner they've never heard of.

In my time, for example, I proposed that President Bush meet privately with Joseph Cardinal Zen, perhaps the most respected public figure in Hong Kong. Immediately the objections and roadblocks came tumbling out. In the end, it happened because President Bush insisted.

At least in the short term, maybe that meeting did make it more difficult to do some things with China. Presidential timidity, however, carries its own costs, which dissidents know from bitter experience.

Nguyen Dan Que, a physician who spent many years in jail in Vietnam for his work for democracy, puts it this way: "When dictators see a U.S. government compromise its voice on universal values, the message they take is that they need not fear when they abuse the human rights or suppress the democratic freedoms of their people to keep themselves in power."

In the long run, a pro-dissident White House will have empowering effects, especially in places where American options are most limited. As Mr. Sharansky has written, "Meeting the leader of the free world transforms the dissident in the eyes of his people from a lonely Don Quixote to the person who can expose the truth about their suffering to the outside world and influence the world to take action to address it."

Put it this way: When you are sitting behind that desk in the Oval Office, whom do you want to encourage: the Sharanskys, the Ques and the Lius—or their jailers?

With regard to Mr. Liu, an administration spokesman reminds me that President Obama "was one of the only world leaders to issue a statement when the award was announced congratulating Liu and calling for his release." He notes in particular a town hall with students in China, in addition to speeches and drop-bys with other activists. In a hopeful tease, he says "We're not going to preview what [President Obama] does on the day of [Mr. Liu's] award."

These are all to the good. Still, Mr. Obama seems more comfortable with big speeches directed at broad "cultures"—e.g., the "people of the world" (Berlin), the "Muslim world" (Cairo), and so on. In such grand addresses, the courage of individuals can be lost.

On Friday, Mr. Liu will not be able to collect his Nobel Prize because China won't let him out of jail. What a splendid opportunity it gives President Obama to speak up for his fellow laureate.

And maybe encourage all true friends of the United States by inviting a few Chinese democrats home for tea.